جذب سرمایه‌گذار برای کسب‌وکار با تأمین مالی جمعی
اگر برای طرح یا کسب‌وکارتان دنبال سرمایه‌گذار هستید: تأمین مالی جمعی چطور کار میکند، چه هزینه‌ای دارد و بازار تا امروز چه نشان داده است.
تأمین مالی جمعی برای کسب‌وکار یعنی به‌جای وام بانکی یا یک سرمایه‌گذار بزرگ، پول یک طرح مشخص را از صدها سرمایه‌گذار خرد جمع کنید، از راه سکویی که از فرابورس مجوز دارد. در عوض، سود پیش‌بینی‌شده را در قسط‌ها می‌پردازید و در پایان طرح اصل را برمی‌گردانید. سهمی از شرکت به سرمایهگذاران نمی‌دهید.
بازار تا امروز
تا ۲۹ مهر ۱۴۰۵، ۱٬۱۴۰ شرکت طرح رسمی در فرابورس داشتهاند و ۶۴۱ شرکت بیش از یک طرح. در ۱۲ ماه اخیر ۱٬۲۹۴ طرح ۳۰٬۱۷۱ میلیارد تومان جذب کرده‌اند و میانهی مبلغ هر طرح ۲۵ میلیارد تومان بوده است. از طرحهایی که جمع‌آوری‌شان تمام شده، ۹۹٪ موفق بوده‌اند.
مسیر، از درخواست تا بازپرداخت
- انتخاب سکو: درخواست را به یک سکوی دارای مجوز فرابورس می‌دهید. فهرست سکوها نشان می‌دهد هر سکو چند طرح داشته و طرح‌هایش چقدر موفق بوده‌اند.
- ارزیابی: سکو و نهاد مالی ناظر طرح (مثل شرکت مشاور سرمایه‌گذاری یا تأمین سرمایه) طرح، توجیه مالی و ضمانت را بررسی می‌کنند.
- ثبت در فرابورس: طرح در سامانه‌ی تأمین مالی جمعی فرابورس ثبت میشود و نماد می‌گیرد.
- جمعآوری: طرح در سکو منتشر میشود. میانهی دورهی جمعآوری در ۱۲ ماه اخیر ۲۷ روز بوده است. در مدل «همه یا هیچ» اگر کل مبلغ جمع نشود پول به سرمایهگذاران برمی‌گردد؛ در مدل شناور طرح با بخشی از هدف هم اجرا میشود (شناور یا همه یا هیچ).
- اجرا و بازپرداخت: طرح زیر نظر نهاد مالی اجرا میشود و سود در نوبت‌های قرارداد و اصل در پایان پرداخت میشود.
هزینه‌ی تأمین مالی
- سود سرمایهگذاران: میانگین نرخ سالانه‌ی طرحهای ۱۲ ماه اخیر ۴۴٫۷٪ بوده است.
- کارمزد: سکو و نهاد مالی کارمزد می‌گیرند؛ مقدارش در قرارداد آمده و برای هر طرح در سامانه‌ی فرابورس هم دیده میشود.
- ضمانت: ۸۰٪ طرحهای ۱۲ ماه اخیر ضمانتنامهی بانکی داشتهاند و هزینه‌ی ضمانت‌نامه بخشی از هزینه‌ی تأمین مالی است. طبق مصوبه‌ی فرابورس که دیجیاتو در بهمن ۱۴۰۴ گزارش کرد، دست‌کم ۸۰ درصد حجم ریالی تضامین هر سکو باید از ابزارهای ردیف اول، از جمله ضمانتنامهی صندوق‌های پژوهش و فناوری، باشد.
سقف مبلغ
مدیر ابزارها و نهادهای مالی فرابورس در دی ۱۴۰۳ گفت سقف تأمین مالی جمعی از ۲ میلیارد تومانِ مصوب شورای عالی بورس به ۵۰ میلیارد تومان رسیده است. شرایط پذیرش و سقف دقیق را پیش از درخواست از سکو بپرسید.
در کنار راه‌های دیگر
- وام بانکی: پول از یک وام‌دهنده می‌آید و معمولاً وثیقه‌ی سنگین می‌خواهد.
- سرمایه‌گذار خطرپذیر یا فرشته: پول در برابر سهمی از شرکت می‌آید.
- تأمین مالی جمعی: پول از جمع می‌آید، سهمی از شرکت نمی‌دهید و سود و اصل را طبق قرارداد می‌پردازید. سابقه‌ی بازپرداختتان عمومی است: صفحهی هر متقاضی در کراد اینوست همه‌ی طرح‌هایش را در همه‌ی سکوها نشان می‌دهد. خوش‌قولی در طرح اول، جذب طرح بعدی را آسان‌تر میکند.
منبع قاعده‌ها: روزنامه‌ی تعادل، گفته‌ی مدیر فرابورس درباره‌ی سقف؛ دیجیاتو، مصوبه‌ی فرابورس درباره‌ی تضامین.
پرسش‌های پرتکرار
چه شرکتهایی میتوانند از تأمین مالی جمعی سرمایه جذب کنند؟
شرایط پذیرش را هر سکو بر پایهی دستورالعمل فرابورس اعلام میکند. پیش از درخواست، شرایط چند سکو را مقایسه کنید و ببینید هر سکو تا امروز چه طرحهایی را با چه موفقیتی جمع کرده است.
سقف تأمین مالی جمعی چقدر است؟
مدیر ابزارها و نهادهای مالی فرابورس در دی ۱۴۰۳ گفت سقف تأمین مالی جمعی به ۵۰ میلیارد تومان رسیده است. سقف دقیق برای طرح خودتان را از سکو بپرسید.
جذب سرمایه با تأمین مالی جمعی چقدر طول میکشد؟
پس از ارزیابی سکو و نهاد مالی، میانهی دورهی جمعآوری در ۱۲ ماه اخیر ۲۷ روز بوده است.
برای تأمین مالی جمعی ضمانت لازم است؟
بیشتر طرحها ضمانت دارند: ۸۰٪ طرحهای ۱۲ ماه اخیر ضمانتنامهی بانکی داشتهاند. فرابورس اجازه نمیدهد طرحی که ضمانت معتبر ندارد در اعلانش به ضمانت اشاره کند.
اگر متقاضی نتواند قسط را بپردازد چه میشود؟
طرح در فرابورس «نکول» ثبت میشود و اگر ضمانت داشته باشد طلب سرمایهگذاران از محل ضمانت پرداخت میشود. این سابقه در صفحهی متقاضی در کراد اینوست هم دیده میشود.
عددهای این مقاله از داده‌ی کراد اینوست است: فرابورس و سایت سکوها، برداشت ۲۹ مهر ۱۴۰۵. این‌جا توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست.