سرمایهگذاری جمعی چیست و از کجا شروع کنیم
سرمایهگذاری جمعی از نگاه سرمایهگذار: اندازه‌ی معمول یک طرح، سود و ریسک با عدد واقعی بازار، و پنج قدم برای شروع.
سرمایهگذاری جمعی همان تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ) است، از سمت سرمایهگذار: شما همراه با صدها نفر دیگر در یک طرح مشخص سرمایهگذاری می‌کنید و سود و اصل را از همان طرح می‌گیرید. متقاضی «تأمین مالی» میکند و شما «سرمایهگذاری».
یک طرح معمولی چه شکلی است
در ۱۲ ماه منتهی به ۲۹ مهر ۱۴۰۵، میانه‌ی مبلغ جذب‌شده‌ی هر طرح ۲۵ میلیارد تومان بوده و میانه‌ی تعداد سرمایه‌گذاران هر طرح ۱۲۲ نفر. در طرح میانه، هر سرمایهگذار بهطور میانگین حدود ۱۶۲ میلیون تومان گذاشته است. سود در نوبت‌هایی که قرارداد طرح تعیین میکند (مثلاً ماهانه یا سه‌ماهه) و اصل در پایان طرح پرداخت میشود.
سود چقدر است
میانگین نرخ سالانهی طرحهای ۱۲ ماه اخیر ۴۴٫۷٪ است. این عدد «پیش‌بینی سود» است، نه سود قطعی: فرابورس سکوها را موظف کرده در اعلان هر طرح «بدون تضمین سود» بنویسند. سکوها نرخ را گاهی برای کل دوره می‌گویند («۲۳٪ برای ۶ ماه»)؛ کراد اینوست همه را سالانه میکند تا قابل مقایسه باشند (چرا نرخ ۶ ماهه را نمی‌شود مستقیم با ۱۲ ماهه مقایسه کرد). بازده واقعی، با روزهای انتظار و تورم، را در ماشین‌حساب حساب کنید.
ریسک‌ها را با عدد ببینید
- نکول: از ۱٬۶۶۹ طرحی که به سررسید رسیده‌اند، ۲۷ طرح تعهدش را کامل انجام نداده و ۳۷ طرح از محل ضمانت تسویه شده است. کارنامه‌ی هر سکو در کارنامه‌ی بازپرداخت است.
- ضمانت همه‌چیز را نمی‌پوشاند: ۸۰٪ طرحهای ۱۲ ماه اخیر ضمانتنامهی بانکی دارند، ولی ضمانت‌نامه ممکن است فقط اصل را پوشش دهد (تضمین اصل و تضمین سود دو چیز جدا هستند).
- پول تا پایان طرح قفل است: سرمایه را پیش از سررسید نمی‌شود پس گرفت. تا بهمن ۱۴۰۴، آخرین خبری که دیدیم، بازار ثانویهای برای فروش گواهی شراکت راه نیفتاده بود.
- روزهای انتظار: میانه‌ی دورهی جمع‌آوری ۲۷ روز است؛ پولی که زود واریز شود ممکن است تا شروع طرح سودی نگیرد.
شروع در پنج قدم
- سکوی دارای مجوز انتخاب کنید. فهرست سکوها وضعیت مجوز هر سکو را از فرابورس نشان می‌دهد، با کارنامه‌ی بازپرداختش.
- در سایت همان سکو ثبت‌نام کنید. سرمایهگذاری فقط در سایت سکو و از درگاه آن انجام میشود.
- طرح را بسنجید. نرخ، ضمانت، ضامن، کارنامه‌ی سکو و سابقه‌ی متقاضی: شش سؤال پیش از سرمایهگذاری. ثبت طرح را هم با نمادش در سامانهی فرابورس ببینید (نماد طرح و استعلام آن).
- پرداخت کنید و کد پیگیری را نگه دارید. پس از ثبت مشارکت، فرابورس کد پیگیری صادر میکند و گواهی شراکت در حساب کاربری‌تان در سکو قرار می‌گیرد (گواهی شراکت).
- اقساط را دنبال کنید. سررسیدهای بازار در تقویم پرداخت‌ها است و اقساط هر طرح در صفحهی همان طرح. اگر قسطی دیر شد: اگر قسط دیر شد چه کنیم.
کراد اینوست در این مسیر فقط داده می‌دهد: همه‌ی طرحها و سکوها را یک‌جا و با یک زبان نشان می‌دهد، واسطه نیست، پولی جابه‌جا نمی‌کند و به هیچ طرحی «بخر» یا «نخر» نمی‌گوید.
منبع قاعده‌ها: دیجیاتو، ابلاغیه‌ی فرابورس درباره‌ی «بدون تضمین سود».
پرسش‌های پرتکرار
حداقل مبلغ سرمایهگذاری جمعی چقدر است؟
هر سکو و هر طرح حداقل خودش را دارد و در صفحهی طرح در سایت سکو آمده است. در ۱۲ ماه اخیر، در طرح میانه هر سرمایهگذار بهطور میانگین حدود ۱۶۲ میلیون تومان گذاشته است.
سود سرمایهگذاری جمعی تضمینی است؟
نه. سود طرحها پیشبینیشده است و فرابورس سکوها را موظف کرده «بدون تضمین سود» را در اعلان هر طرح بنویسند. ضمانتنامهی بانکی هم ممکن است فقط اصل سرمایه را پوشش دهد.
میشود پیش از پایان طرح پول را پس گرفت؟
نه؛ سرمایه تا سررسید طرح در آن میماند. تا بهمن ۱۴۰۴ بازار ثانویهای برای فروش گواهی شراکت راه نیفتاده بود.
سود سرمایهگذاری جمعی چقدر است؟
میانگین نرخ سالانهی طرحهای ۱۲ ماه اخیر ۴۴٫۷٪ بوده است. کراد اینوست نرخهایی را که برای دورهی کوتاهتر اعلام شدهاند سالانه میکند تا قابل مقایسه باشند.
چطور بفهمم یک طرح سرمایهگذاری جمعی قانونی است؟
نماد طرح را در سامانهی تأمین مالی جمعی فرابورس جستوجو کنید. طرحی که آنجا ثبت نشده، طرح تأمین مالی جمعی فرابورس نیست. وضعیت مجوز سکو را هم در فهرست سکوهای کراد اینوست ببینید.
عددهای این مقاله از داده‌ی کراد اینوست است: فرابورس و سایت سکوها، برداشت ۲۹ مهر ۱۴۰۵. این‌جا توصیه‌ی سرمایهگذاری نیست.